Φωτογραφία που τράβηξε η Τέσυ Μπάιλα-20170419-155239

Λίγες είναι οι φορές που διαβάζοντας ένα βιβλίο θέλω τόσο πολύ να θέσω ερωτήματα στον συγγραφέα. Και ας είναι το θέμα αυτό που πραγματεύεται εκ πρώτης όψεως χιλιογραμμένο και πολυδιαβασμένο, πιάνοντας το βιβλίο της Πασχαλίας Τραυλού στα χέρια μου κατάλαβα ότι κάτι θα με ζόριζε. Όσο εύκολο και να είναι ένα βιβλίο για την Θεσσαλονίκη, που έζησα και ζω, όσες φορές και να έχω διαβάσει κάτι για την μεγάλη πυρκαγιά, εδώ κατάλαβα, ότι το προσφυγικό, οι καταστροφές και όλα τα συναφή μπήκαν στην άκρη και απλά πλαισίωσαν τον άνθρωπο, ως φορέα της πραγματικής ιστορίας που θα εκτυλισσόταν.  Κι έτσι, «Οι θεοί από στάχτη», έγιναν θνητοί των δικών μας απογευμάτων, που σήμερα ντύθηκαν με καφέ και μια όμορφη κουβέντα!

1.       Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των διαφόρων φυλών που συνυπήρχαν στην Θεσσαλονίκη κατά τα πρώτα προσφυγικά ρεύματα από την Μ. Ασία;

H θεματολογική επιστροφή στην ιστορία με γοητεύει πάντα. Η συγγραφή ενός βιβλίου με ιστορική αναφορά είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαδικασία καθώς προσφέρει την ευκαιρία σε αναγνώστη και συγγραφέα να εμβαθύνει σε συμπεριφορές, κίνητρα και ψυχολογίες και να δημιουργήσει ενδιαφέροντες χαρακτήρες. Η ιστορική πληροφορία και το άγγιγμα μιας ιστορικής αλήθειας μέσα από την καθημερινότητα και τη διαπλοκή ηρώων οδηγεί σε πρωτότυπα λογοτεχνικά αποτελέσματα. Εξάλλου, όταν γράφω, ξεκινώ πάντα με αφετηρία την ιδέα που επιθυμώ να διαπραγματευτώ στο βιβλίο μου κάθε φορά, που εν προκειμένω είναι η έννοια του ρατσισμού, δοσμένη σε όλες της τις εκφάνσεις. Ως χρονική αφετηρία γι’ αυτό μου το στόχο και ως ιστορική ατμόσφαιρα ήταν ιδανική η Θεσσαλονίκη του 1914 με τους ετερόκλητους κατοίκους που είχε τότε.

VOUTSIKAKISLINA_Foto1

2.       Στο βιβλίο σας είναι σε πολύ έντονο βαθμό το στοιχείο των αντιθέσεων. Θεωρείτε ότι τέτοιου είδους αντιθέσεις υφίστανται ακόμη και σήμερα;

Ο ρατσισμός και οι κοινωνικές αντιθέσεις είναι φαινόμενα διαχρονικά. Η σύγκρουση των όποιων συμφερόντων οδηγούν πάντα σε αναμέτρηση κοινωνικών ομάδων με μεγάλες χαμένες πάντα τις πιο ευπαθείς. Ως φαινόμενο ο ρατσισμός δεν είναι παρά η αυθαίρετη κατασκευή μιας αντίληψης που τείνει να περιθωροποιεί βίαια και να ενοχοποιεί ενίοτε τυχαία χαρακτηριστικά κάποιων ανθρώπων (π.χ. θρησκεία, εθνικότητα, φύλο κλπ) προκειμένου να ενισχυθεί ο φόβος για το άγνωστο και να προστατευτούν τα συμφέροντα κάποιων με την σύγκρουση της μάζας με αυτούς τους «διαφορετικούς». Εξ ορισμού επομένως αυτές οι αντιθέσεις υφίστανται πάντα και δεν θα πάψουν να κατασκευάζονται όσο υπάρχουν συμφέροντα και άνθρωποι ημιμαθείς και ευάλωτοι σε αυτά τα ιδεολογικά εκτρώματα.

3.       Με ποιον ήρωα του βιβλίου σας θα ταυτιζόσασταν περισσότερο;

Νομίζω πως σε αυτό το βιβλίο «φοράω» εναλλάξ δυο χαρακτήρες. Αφενός τη Ροζαλία που μου μοιάζει αρκετά ως προς τον παρορμητισμό και τις τάσεις αυτοκαταστροφής που εκδηλώνει ενίοτε αλλά και ως προς την προσαρμοστικότητα και την δύναμη επιβίωσης που την χαρακτηρίζει σε σκληρές καταστάσεις, αφετέρου τον Ανατόλ Κοβάλσκι, αυτό τον άνθρωπο που κατευθύνεται από τα συναισθήματά του, τολμώντας να ορμήσει για το δίκιο του στη φωτιά ακόμη κι όταν γνωρίζει πως δεν θα γλιτώσει απ’ αυτή του την τόλμη και πως δεν έχει καμιά πιθανότητα να στεφθεί με επιτυχία το τόλμημά του.

DSC_9975-1 (2)

4.       Η Λογοτεχνία των ημερών μας περνάει κρίση. Ποια θεωρείτε πως είναι η αιτία του φαινομένου;

Να οριοθετήσουμε λίγο τα πράγματα. Υπάρχει η οικονομική κρίση που έχει πλήξει εν γένει το βιβλίο και συρρικνώνει τον αριθμό των αναγνωστών, αφού η ψυχολογία και η σκληρή καθημερινότητα δεν βοηθούν για να απολαύσει ο σύγχρονος Έλληνας/Ελληνίδα ένα βιβλίο, αφετέρου συγγραφικά και εκδοτικά η τεράστια λογοτεχνική παραγωγή, οι αφιλτράριστες από ποιοτικά κριτήρια επιλογές και η συγγραφή και έκδοση βιβλίων με μόνο στόχο την ευπωλητότητα, αποθαρρύνουν τους συγγραφείς να ασχοληθούν με φλέγουσα θεματολογία της εποχής τους και ανακυκλώνουν εύπεπτα θέματα, ξεκούραστα σαν τις σαπουνόπερες στην τηλεόραση. Έτσι, αφενός υποτιμάται η  νοημοσύνη του κοινού αφετέρου διαιωνίζεται η καθίζηση στις αναγνωστικές του απαιτήσεις.

5.       Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο που θέλει να ασχοληθεί με τη συγγραφή;

Γερό στομάχι, υπομονή, επιμονή, να αφουγκράζεται τον παλμό της εποχής του, να διαβάζει πολύ και επιλεκτικά επιστρέφοντας αρχικά σε κλασικά αναγνώσματα, να δουλεύει πολύ το κείμενό του και να μη βιάζεται να εκτεθεί στο κοινό. Συγγραφέας σημαίνει πρωτίστως εσωτερίκευση έπειτα από βαθιά παρατήρηση του κοινωνικού του γίγνεσθαι. Η συγγραφή είναι λειτούργημα και πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον δέοντα σεβασμό.

6.       Μια ευχή για το μέλλον;

Να μελετάμε και να εντρυφούμε στα μαθήματα του παρελθόντος. Να μαθαίνουμε από τα λάθη μας.

Έτσι έκλεισε η όμορφη κουβέντα μας. Μην με ρωτήσετε με τι άρωμα. Δεν ξέρω να σας πω. Είναι από τις λίγες φορές. Ξέρω, μόνο, ότι μου άρεσε. Κι αυτό γιατί είχε κάτι το ιδιαίτερο. Και έτσι θα περιμένουμε και το επόμενο βιβλίο, και ευελπιστούμε και τις επόμενες κουβέντες. Γιατί, οι συγγραφείς τα γράφουν υπέροχα, μα τα συζητούν με τρόπο τόσο μαγικό, που οι μέρες γεμίζουν νοσταλγία!