Είναι φορές που βλέπεις στα μέσα μια παράσταση να ακούγεται τόσο πολύ και μπαίνεις στην διαδικασία να την κατανοήσεις καλύτερα, διαβάζοντας τα όσα έχουν ειπωθεί γι αυτήν. Συνεντεύξεις και δελτία και, και, και, που σου γεννούν δικές σου απορίες, πέραν της παράστασης αυτής καθαυτής. Απορίες για τους ανθρώπους πίσω από αυτήν. Για τους ηθικούς αυτουργούς. Και κάπως έτσι, με αφορμή την Γέρμα του Λόρκα, γεννήθηκαν οι δικές μου απορίες προς τον Θανάση Σαράντο!

1)      Πώς γίνεται ο Λόρκα να μεταφερθεί στην Ήπειρο;

Μεταφέραμε την ανδαλουσιανή ιστορία του Ισπανού ποιητή σ’ ένα άγονο απομακρυσμένο χωριό της σημερινής ορεινής Ηπείρου όπου οι άνθρωποι εκεί μπορεί και να μοιάζουν με τα πρόσωπα  από τον μύθο της «Γέρμα». Είναι μια μεσογειακή ιστορία. Η μουσική που γράφτηκε ειδικά για την παράσταση από τον συνθέτη και σταθερό μου συνεργάτη Κωνσταντίνο Ευαγγελίδη εμπεριέχει άλλωστε ακούσματα από  ηπειρώτικα πολυφωνικά τα οποία μεταφέρουν το διονυσιακό στοιχείο που διαπνέει το σπουδαίο αυτό έργο όπου θίγει με τόσο διαχρονικό τρόπο τα θέματα της γονιμότητας, της απελπισίας, της ζήλιας, της μητρικής αγάπης και του ρόλου της γυναίκας σε μια καταπιεσμένη κοινωνία. Δεν άλλαξα  το ύφος και τη δομή του έργου, ούτε φυσικά την ποιητική γραφή  του Λόρκα που τόσο εύστοχα έχει μεταφερθεί από την Τζένη Μαστοράκη. Απλά με ενδιάφερε να συμπυκνώσω την δράση στα πέντε βασικά πρόσωπα που συγκροτούν την ιστορία με σεβασμό στον έξοχο ποιητικό λόγο του συγγραφέα.

 

2)      Γιατί επιλέξατε συγκεκριμένα αυτό το έργο του Λόρκα;

Ελπίζω πως δεν έχω ξεμπερδέψει ακόμα με τον Λόρκα. Θα επέλεγα φυσικά οποιοδήποτε έργο από τον Ισπανό συγγραφέα γιατί νομίζω ότι ο λόγος του ακούγεται σαν να βγήκε από ένα ελληνικό κείμενο. Ο λόγος του Λόρκα ταιριάζει στην ψυχοσύνθεση του Έλληνα. Ακόμα, γιατί παραμένει  ένας λαϊκός συγγραφέας χωρίς καμία γραφικότητα και με ενδιαφέρει πολύ αυτό, αφού απευθύνομαι πρωταρχικά στο κοινό της Αθήνας που κατακλύζεται από μια ξεθυμασμένη «μεταμοντερνίλα» γερμανικής θεατρικής αισθητικής της δεκαετίας του ’70.

Τώρα γιατί η  «Γέρμα»; Αισθάνομαι ότι με προκάλεσε το βασικό θέμα του  δηλαδή του ανεκπλήρωτου ονείρου αυτής της νέας γυναίκας για ένα παιδί που φτάνει σε σημείο εμμονής. Ειδικά στην στείρα εποχή που ζούμε όπου τα ανθρώπινα συναισθήματα μάλλον έχουν σχεδόν ισοπεδωθεί. Αυτό το πάθος που κυριαρχεί σε όλους τους ήρωες όπου εκφράζουν αυτό που αισθάνονται και τους  κάνει ακόμα και τραγικά πρόσωπα ήταν για μένα πολύ ενδιαφέρον.

3)      Γέρμα. Ποια σημασία της λέξης θεωρείτε ότι θα ταίριαζε περισσότερο στην συγκεκριμένη λέξη;

Η έρημος που δεν έχει πάντα αναγκαστικά αρνητική σημασία. Μπορεί να προσφέρει και την αυτογνωσία που φαίνεται ότι κατακτά η ηρωίδα στο τέλος.

4)      Ο Λόρκα στο έργο του αυτό θέλει να μας μιλήσει για το πρόβλημα της μη επαφής; Πώς γεφυρώνουμε τα χάσματα;

 

Μόνο αν τολμάς να είσαι  ο πραγματικός εαυτός σου ό,τι και αν σημαίνει αυτό για τους γύρω σου. Δεν είναι εύκολο να παραμένεις γνήσιος  σε μια ομογενοποιημένη κοινωνία πρώην καταναλωτών.

5)      Στην εποχή του φθηνού και πρόχειρου πώς μπορεί να επιβιώσει μια προσεγμένη παράσταση;

Με πολλή επιμονή και δουλειά ακόμα και αν δυσφορούν κάποιες φορές οι συνεργάτες σου. Άλλωστε η αποστολή μας είναι να μεταφέρουμε τις σκέψεις εκείνου που βασανίστηκε και δούλεψε τόσο για να γράψει το έργο και έπειτα το θέατρο μας δίνει την πολυτέλεια να μιλάμε και εμείς με τη δική μας ζωή μέσα από τους χαρακτήρες που πρέπει να ζωντανέψουμε. Το στοίχημα στο  θέατρο πιστεύω ότι θα καταφέρνει πάντα ν’ αφυπνίζει τον άνθρωπο  όχι μόνο συναισθηματικά αλλά κυρίως νοητικά. Βεβαίως  και είναι μια εφήμερη τέχνη αλλά μπορεί και να αφήσει βαθιά χνάρια στις ψυχές των θεατών. Το πραγματικό θέατρο θα παραμένει φορέας γνώσης και η φωτιά του μπορεί πάντα να μεταδοθεί.

6)      Τον τελευταίο καιρό παρατηρούμε την υποβάθμιση της κουλτούρας από τους κυβερνώντες. Τι επιπτώσεις θα έχει αυτό στην πορεία μας ως κοινωνία;

 

Καταρχήν, η συστηματική πνευματική υποβάθμιση έχει ξεκινήσει εδώ και τέσσερις δεκαετίες με την αλλοίωση στη γλώσσα μας και οι επιπτώσεις έχουν ήδη διαφανεί. Νομίζω ότι ο αγώνας είναι πλέον άνισος απλά κάποιοι αρνούνται ακόμα να παραιτηθούν. Δεν πιστεύω όμως ότι τα πάντα είναι συνέπειες των κακών κυβερνώντων, είναι πρωτίστως   εκείνων των κυβερνώμενων που δέχονται να οδηγηθούν από κατωτέρους τους. ‘Όμως  θα υπάρχουν πάντα άνθρωποι που διατηρούν ακέραια τη συνείδησή τους ακόμα και σε συνθήκες «ανθρωποφαγίας» όπως οι τωρινές. Εγώ θέλω  να ελπίζω σε αυτούς.  «Τρώνε από εμάς και μένει μαγιά» έγραψε ο Μακρυγιάννης.

 

7)      Μια ευχή για το μέλλον;

 

Να συνεχίζω να ταξιδεύω τη δουλειά μας και να την παρουσιάζω στο κοινό της περιφέρειας που τόσο εκτιμώ.

 

Χαίρομαι όταν οι κουβέντες μου με καλλιτέχνες παίρνουν τέτοια τροπή. Που τροφοδοτούν την σκέψη και την κρίση του κοινού που θα τις διαβάσει. Και που γεννάνε ελπίδες για την ποιότητα του θεάματος που θα ακολουθήσει. Και κάπως έτσι, με το τέλος αυτών, φτάνουμε στην αρχή μεγαλύτερων πραγμάτων.